Қазақстанның жаңа Конституциясы әлемдік тәжірибеге үлгі болатынына сенімділік білдірген Мемлекеттік кеңесші Ерлан Қарин, Конституциялық реформа жөніндегі комиссияның тоғызыншы отырысында жаңа ұстанымдар мен нормалардың маңыздылығын атап өтті. Ол цифрландыру және цифрлық технологиялардың дамуына байланысты көптеген мемлекеттер конституциялық-құқықтық жүйелеріне жаңашылдық енгізуді қарастырып жатқанын айтты. Қазақстан бұл бағытта цифрлық деректерді қорғау нормасын Конституцияға енгізген алғашқы елдердің бірі болып отыр, бұл жаңа мәтіндегі ұстанымдардың халықаралық деңгейде маңыздылығын көрсетеді.
Жаңа құқықтық нормалар мен саяси институттар
Ерлан Қарин атап өткендей, Конституцияның 21-бабы жеке өмірге қол сұқпау құқығына, жеке және отбасы құпиясының сақталуына, сондай-ақ дербес деректердің заңсыз жинау, өңдеу және пайдаланудан қорғауға кепілдік береді. Бұл жаңашылдық цифрлық кеңістікте жеке деректерді қорғауды адам құқықтарын қорғаудың жаңа өлшемі ретінде қарастыруға мүмкіндік береді. Сонымен қатар, Миранда ережесінің конституциялық деңгейде бекітілуі азаматтардың құқықтық қорғалуын арттырып, құқық қорғау органдарының қызметіне жаңа талаптар қояды.
Саяси институттардың жаңартылуы, сондай-ақ, Орталық Азия аймағында саяси жаңашылдық ретінде қарастырылады. Ерлан Қарин бір палаталы парламент, вице-президент институты, "Халық кеңесі" жоғары консультативтік органы және Конституциялық соттың енгізілуін атап өтті. Президент ұсынған конституциялық өзгерістерді тек халықтық референдум арқылы жүзеге асыру бастамасы да аймақта маңызды шешім болып табылады. Лауазымды тұлғалардың қызметіне қатысты мерзім белгілеу мәселесі де Конституция жобасындағы маңызды жаңалықтардың бірі.
Жаңа Ата Заңда әйелдер мен балалардың құқықтарын қорғау, қоршаған ортаны қорғау, волонтерлік, ата-аналарға жауапкершілік секілді қоғамдық дамуда пайда болған жаңа талаптар мен құндылықтар қамтылған. Бұл, өз кезегінде, жаңа Конституцияның қоғамның қазіргі жағдайына және даму деңгейіне сәйкес келетінін көрсетеді. Ерлан Қариннің айтуынша, жаңа Ата Заңдағы саяси және институционалдық жаңашылдықтар аймақтағы және әлемдік конституциялық тәжірибеде сирек кездеседі.
Осылайша, Ерлан Қаринның пікірінше, басқа елдердің Конституцияларын көшіріп алу – Қазақстанның жолы емес. Керісінше, жаңа Конституция арқылы Қазақстан болашақта өзге елдер үшін өзіндік үлгі мен бағдар болмақ.